Greekimpression

Sharing impressions, creating experiences


Avond in Athene – Lukumades

20171020_213518Eolou & Ag. Eirinis is de gezellige straat waar de Lukumades shop zich bevindt. Een paar tafeltjes op het terras, enkele barkrukken aan de straatkant en een open toog waar je kan bestellen. Binnen hangende planten en een warmrode gloed van neonverlichting. Tekst op de muur in een trendy lettertype. Urban style meets Greeks tradition. Ik vind het interieur al meteen leuk, maar natuurlijk zijn we hier om de lukumades te proeven!

Oliebollen of smoutebollen associëren we bij ons met de kermis. Of het nu winter is of zomer, ik kan er nooit aan voorbij. Aanschuiven aan het kraam en dan een grote puntzak bestellen, het liefst met veel bloemsuiker erop. En dan een groot stuk bijten van de nog hete oliebol waarbij dan meestal je neus en kleren onder de witte poedersuiker geraken. Ook in Griekenland kan ik er niet aan weerstaan. Ik at ze voor het eerst in Kreta. Hier kan je ze niet echt kopen aan een kraam, ze worden gewoon gratis aangeboden na de maaltijd. Dan krijg je een schaaltje met die heerlijk krokante deegballetjes, glanzend van de lekkere Griekse honing, besprenkeld met sesamzaadjes en een snuifje kaneel en steeds vergezeld van een klein flesje ijsgekoelde raki. Eigenlijk zit je al overvol van alle lekkere mezzedes die je daarvoor hebt geproefd en dan brengen ze je dit goddelijke dessertje. Jullie raden het al, ik ben na het eten al meer dan eens moeten gaan liggen omdat mijn buik op ontploffen stond. Jammer dus, dat er nog geen kraampjes bestonden om ze als tussendoortje te eten. Tot Lukumades op dit geweldige idee kwam!

20171020_213905Ik sta naar de menulijst te turen. Keuzestress. Ga ik voor een chocoladetopping? Witte of melkchocolade? Kies ik een vulling? Chocolade of praliné? Of een topping en een vulling? Of bloemsuiker testen? Neem ik nog een bolletje ijs erbij? Oh jee, er zijn ook nog nootjes… Hazelnootjes, pistachenootjes of gekarameliseerde nootjes? Misschien all the way gaan? Van alles wat? Ik vraag aan mijn reisgenoot wat hij zal nemen. Maar hij worstelt met hetzelfde probleem. Bon, knopen doorhakken dus. ‘Ik ga voor de gewone versie: lukumades met honing!’ roep ik ineens uit. Kwestie van te kunnen vergelijken met het origineel, denk ik in mezelf. ‘Komen we dan morgen terug?’ plak ik eraan. Kan ik ook nog de rest proeven, bedenk ik snel. Hij knikt enthousiast. Omdat we toch al vol zitten van de pita, besluiten we een doosje te delen. De bediening gaat snel en ze zijn vriendelijk. De bestelling wordt doorgegeven en de oliebollen worden vers gebakken. We gaan alvast zitten op de barkrukken bij de toog. ‘Enjoy!’ zegt de jonge verkoopster met een brede glimlach wanneer ze ons de oliebollen serveert. Nieuwsgierig neem ik een hap. Ze zijn heerlijk!

Advertenties


Avond in Athene – Monastiraki

20171020_202833Het was de eerste avond in Athene en we hadden de metro genomen naar het bruisende Monastiraki. Het plein en de nauwe straatjes er rond overstroomden met kuierende mensen. De drukte kwam op me af als een veel te harde bal die ik net niet greep en in mijn buik sloeg. Ik wou gaan zitten. We kozen snel een vrij tafeltje uit in één van de vele restaurants niet ver van het plein. We bestelden Grieks bier en gyrospita. Het is een niet te weerstane combinatie: gegrild vlees, tzatziki, ui en dikke friet omwikkeld in een zacht broodje. De stroom mensen is onophoudelijk, obers lopen af en aan, ik verlang naar rust. Ineens schiet de man aan het tafeltje naast ons recht en zet het op een lopen. Verbaasd staar ik hem na. Zijn tafelgenoten blijven zitten en zelf heeft hij zijn jas laten hangen en is zijn glas nog halfvol. Ik vraag mij af wat er gaande is en waarom hij ineens is vertrokken. ‘Vreemd,’ denk ik, terwijl ik nog een hap neem van het pitabroodje.

Het duurt niet lang of er komen twee politieagenten aan. Waarom, ik weet het niet, maar Griekse politieagenten – net zoals Italiaanse – hebben een soort flair die je bij ons zelden waarneemt. Ze stralen iets heldhaftigs uit, iets trots. Ik heb me al vaak afgevraagd of dat voornamelijk aan hun uniformen ligt of aan hun overtuiging. Waarschijnlijk zouden de meesten het gewoon macho noemen, maar feit is dat je er niet gauw de spot mee drijft. Al brengen deze twee mij toch aan het lachen, het cliché is net iets te groot. De man die was gaan lopen, is er ondertussen ook weer bij. Zijn gezicht staat op onweer. Er wordt bier besteld. Een grote fles Amstel en twee glazen. ‘Is dat voor die agenten?’, vraag ik verbouwereerd aan mijn reisgenoot. De glazen worden voor de helft gevuld en er ontstaat een gesprek over koetjes en kalfjes. Ik wordt er nog steeds niet wijzer van. Er wordt niet gedronken en er worden ook geen vragen gesteld. Moesten de agenten vrienden zijn, dan zouden ze toch gaan zitten en op z’n minst van het bier drinken. En als ze agenten zijn in dienststaat, dan zouden ze toch vragen stellen over wat er is gebeurd. En waarom bestellen die mannen dan bier voor hen? Is dit de gewoonte? Ik probeer zo hard te luisteren dat ik vergeet te eten. De langste agent van de twee heeft besloten dat er genoeg smalltalk is geweest, dat zie ik aan zijn verveelde blik en zijn hoofd dat af en toe zijdelings draait, als het ware om de omgeving te screenen. Of misschien doet hij dat echt. Hij recht nu zijn rug en kijkt streng. ‘Dus je camera is gestolen? Hoeveel is die ongeveer waard? Heb je de persoon gezien die ermee wegliep? Kan je hem beschrijven? Waar hing je cameratas?’ Zijn collega met een iets kleiner gestalte, heeft inmiddels een notitieboekje uitgehaald waarin hij duchtig noteert. ‘Ach wat een ramp!’ klaagt de man. ‘En nu moet ik dit straks nog aan mijn vrouw uitleggen.’ Zijn tafelgenoten benadrukken de ernst van de situatie door luid en met de bijbehorende handgebaren tegen de agenten te herhalen wat hij reeds heeft gezegd. Er worden sigaretten opgestoken, het eten blijft onaangeroerd. Na zijn beschrijving besluit de agent: ‘We laten u zeker iets weten vanzodra we iets gevonden hebben. Maar het zal moeilijk worden. Ze werken in groep en ze zijn moeilijk te traceren.’ De man haalt zijn schouders op en steekt op Griekse wijze zijn kin vooruit, wat zoveel betekent als ‘en wat dan nog?’ De agenten herhalen dat ze hun uiterste best zullen doen. Daarna lopen ze verder de straat in waarna ze verdwijnen in de massa.

De bieren zijn blijven staan. Niet dat je van dit bier ooit dronken zou kunnen worden. Althans als Belg niet en ik vermoed zelfs als Griek niet. Maar heeft de crisis dan toch iets gewijzigd in dit land? Komt er dan toch een einde aan de voor wat hoort wat mentaliteit met de beroemde fakelakia en de politieke vriendendiensten? We eten de rest van onze pita en rekenen af. Op Instagram heb ik een nieuwe zaak ontdekt die Lukumades heet. Griekse oliebollen als dessert, wie kan daar nee tegen zeggen?

 


We bike Athens – Urban life & Street Art Tour

IMG_20171022_164036Fietsen in Athene. Net als jullie nu waarschijnlijk gingen ook mijn wenkbrauwen de lucht in bij het idee alleen al. Want waar denk je aan als je zegt Athene? Drukke straten, luid claxonnerende chauffeurs die als gekken door de stad razen, auto’s die dubbel geparkeerd staan of gewoon met hun neus op het voetpad, geen fietspaden en de Grieken zelf die over het algemeen een aangeboren degout hebben voor fietsen. Je ziet ze dan ook weinig in het straatbeeld en als je ze al ziet, dan zijn het vaak kinderen die te jong zijn om al gebruik te maken van een ander vervoermiddel. Nu ga ik hier niet hypocriet zitten wezen, het was ook bij mij ettelijke jaren geleden dat ik het stalen ros ter hand had genomen.

We hebben afspraak om twee uur in de wijk Thiseio, waar de fietstoer begint. Eigenlijk hadden we online onze reservatie vastgelegd voor de dag ervoor. Maar door een slapeloze nacht kwamen we te laat die ochtend en dus mailden we met de vraag of we een nieuwe afspraak konden maken. Het duurde niet lang of we kregen antwoord. Het was geen enkel probleem, alleen zou de fietstoer pas in de namiddag van start gaan. Van flexibiliteit gesproken! We bevestigden meteen.

Na een bezoek aan het prachtige Akropolismuseum die ochtend, gaan we in alle haast op zoek naar een snelle lunch. We willen onze afspraak niet weer mislopen. Tegenover het museum vinden we een zaak waar ze allerlei ‘pites’ verkopen, een soort gebak bestaande uit filodeeg dat kan opgevuld worden met zowel hartige als zoete vullingen. We gaan beiden voor ‘spanakopita’, filodeeg gevuld met spinazie en feta. Bij een ‘periptero’, de krantenkiosk, koop ik nog gauw een flesje gekoeld water. Het is oktober en de zon geeft een weldadige warmte, de hemel is stralend blauw. Ik zie Grieken met lange broeken. Sommigen dragen zelfs al hun met dons gevulde wintervest. De toeristen daarentegen lopen nog in short en korte mouwen. Terwijl ook ik nog in open sandaaltjes loop, zie ik Griekse vrouwen met hoge laarzen. Er is een trend deze zomer, geen enkele vrouw lijkt hier naar buiten te komen zonder de meteen in het oog springende felrode lippenstift. En bijna allen dragen een dikke laag bronskleurige, glamglow fond de teint die hun jukbeenderen mooi accentueert. Als ik reis, kijk ik graag naar gezichten. Griekse gezichten kan je eruit halen, door hun rechte neuzen met brede neusvleugels, door de manier waarop de ogen diep liggen, door de kleine, vierkante tanden. Wat ben ik jaloers op hun volumineuze, zwarte haren waarmee je de mooiste kapsels maakt en hun volle, donkere wenkbrauwen die hun gezicht nog expressiever maken. De Atheense vrouwen zijn elegant gekleed, hun nagels gelakt in de felste kleuren. Net zoals de vrouwen van het eiland Karpathos, zie ik meerdere Atheense vrouwen met mooie, symmetrische gezichten. Zij bepalen het stadsbeeld. Maar niet alleen zij. Evengoed, liggen of zitten langs de weg daklozen, met wilde, ongeknipte haren, met gescheurde, vuile kleren. Hun hele hebben en houden sleuren ze mee in een plastic boodschappentas.

IMG_20171022_15021320171022_133933We nemen de metro naar Thiseio. In vergelijking met de Brusselse metro, vind ik het hier heel netjes. Het stinkt hier niet en de vloeren glanzen. De verschillende lijnen staan duidelijk aangeduid zowel in het Grieks als in het Engels. Ze rijden stipt en je geraakt heel vlot van de ene bestemming naar de andere. Een ticket kost amper 0.60 Euro. Bij het Akropolisstation is een vitrine met archeologische vondsten. In één van de stations prijkt ook een grote poster met de foto van Melina Mercouri voor het Parthenon. Voor wie Mercouri niet kent: ze is de dochter van een Atheense politicus die carrière maakte als actrice en later ook als zangeres. Ze is vooral bekend van haar rol in de film ‘Never on Sunday’ die ze samen met haar man Jules Dassin maakte. Tijdens het kolonelsregime in Griekenland, ging ze in vrijwillige ballingschap. Ze keerde pas terug wanneer de dictatuur ten val kwam en gaf haar carrière daarna een politieke wending waarbij ze uiteindelijk Minister van Cultuur, Jeugd en Sport werd. Ze gooide zich ook volledig in de strijd om de zogenaamde Elgin Marbles terug te halen. Na haar overlijden richtte haar man de Melina Mercouri Foundation op om haar visie verder te zetten en om de Griekse cultuur zowel in het binnen- als buitenland te promoten en te verspreiden.

Thiseio is een verademing in vergelijking met het chaotische centrum van Athene. Er is een soort marktje met allerlei kraampjes, maar er lopen weinig mensen. Misschien ook omdat het middag is. We gaan op een bank zitten in het park vlak naast de metro. Tegenover ons ligt een man van middelbare leeftijd met opgetrokken benen te slapen. De harde bank waar hij op ligt, is te klein om zich volledig uit te strekken. Zijn arm heeft hij in een nogal onnatuurlijke pose uitgestrekt boven hem, waardoor zijn hand op de leuning rust, alsof hij niet de bank knuffelt, maar een ander levend wezen. Rechts van ons zit een Griekse vrouw op adem te komen, ze kijkt ons aan. We halen de ‘spanakopita’ uit het papieren zakje en eten snel.

We hoeven slechts een klein stukje te voet te lopen om bij de plaats van afspraak te komen. Buiten op het trottoir zit een jongeman op ons te wachten. Hij stelt zich voor als Sotiris. Na een korte uitleg over hoe de e-bikes werken, vraagt hij om even een klein toertje te doen om de fietsen te testen. Ik wankel op mijn fiets, zwalp van de ene kant naar de andere en vind nauwelijks evenwicht. Hoe deed je dat ook alweer fietsen? Ik negeer brommers en voetgangers en hoop dat er even geen auto doorkomt. Sotiris is alweer terug en geeft ons elk een flesje water voor onderweg. Hij hopt op z’n fiets en we vertrekken. Ik zie mezelf al na vijf meter op m’n neus donderen. Waarom gingen we nu ook weer fietsen? Ik weet niet waar ik mij het hardst op concentreer: niet vallen of niemand omver rijden. Ik slag erin beide te vermijden en gelukkig volgt er algauw een eerste stop.

Sotiris toont ons de eerste graffiti en wat het vooral ook interessant maakt, is dat hij er telkens de context bij schetst. We fietsen verder over hobbelige straatjes met links en rechts cafeetjes die vol zitten met Grieken. Zo nu en dan komt de geur van eten ons in vlagen tegemoet. Wat is het hier gezellig! Sotiris zegt dat dit het drukste gedeelte is en het straks iets rustiger wordt om te fietsen. Ik waag het om af en toe mijn fietsbel te laten rinkelen. Hoe ongrieks ook, ik krijg geen kwade blikken en de meeste voetgangers gaan gewillig opzij.

Ondertussen gaat het al een pak beter op mijn elektrische fiets. Ik begin het zelfs stilaan leuk te vinden. Naast de street art houdt Sotiris ook halt bij enkele belangrijke historische gebouwen die we onderweg tegenkomen. Hij toont ons de Universiteit van Athene met daarnaast de bibliotheek. ‘Mijn universiteitsgebouw ziet er helemaal niet zo indrukwekkend uit hoor!’, voegt hij eraan toe. Ik vraag hem wat hij studeert. ‘Politics.’ antwoordt hij. Even later fietsen we langs het modernistische gebouw waar de politieke wetenschappen gedoceerd worden. Er hangen grote spandoeken met in verf gespoten slogans. Het verbaast me dat dit kan, dat politiek en maatschappelijk geladen boodschappen aan een openbaar gebouw hangen en dat één en dezelfde plek zowel kan dienen voor educatie van studenten als voor de opvang van daklozen. IMG_20171022_152254IMG_20171022_152258We komen ook langs het Politechnio, de Technologische Universiteit, een plaats die voorgoed verbonden is met een gruwelijke gebeurtenis in de geschiedenis van het kolonelsregime. Toen studenten zich verschansten in het gebouw en opriepen tot protest, ramde de junta met een tank de poort bij de ingang van de universiteit. Tijdens de oproer kwamen verschillende studenten om het leven. Sotiris toont het nu verroeste hek dat als aandenken in het gras voor het gebouw ligt. De politie heeft het verbod tot toegang gekregen, wat maakt dat de universiteit ook dient als schuilplaats voor anarchisten en zelfs daklozen of vluchtelingen. Nog een dramatische plek waar we halt houden, is op de plaats waar een 15-jarige jongen tijdens een oproer in 2008 om het leven kwam door een kogel van de politie. De wijk Exarcheia is bijgevolg ook een no-go zone voor de politie, wat weer leidt tot andere problemen zoals criminaliteit en drugsgebruik.

In een park prijkt op de zijmuur van een gebouw een grote graffiti tekening met pluisbloemen. Het Griekse onderschrift luidt: ‘Kai ti den kanate gia na me thapsete, omos ksexasate pos imoun sporos’, wat zoveel betekent als: ‘Wat jullie allemaal niet gedaan hebben om mij te begraven, maar jullie vergaten dat ik een zaadje was’. Hoe meer graffiti we te zien krijgen, hoe genuanceerder en echter mijn beeld wordt van de stad. Maar voor mij is de mooiste graffiti van allemaal die van de hond Loukanikos. Niet alleen om de tekening zelf, maar ook om het verhaal dat erachter zit. ‘Ken je het verhaal van Loukanikos?’ vraagt Sotiris. Er verschijnt een glimlach op z’n gezicht terwijl hij ons maar wat graag het verhaal doet. Deze straathond verdedigde betogers tijdens protestbewegingen, hij ging keihard blaffen naar de politie met hun schilden en trotseerde zelfs traangas. Niemand leerde hem dit te doen, hij voelde gewoon instinctief aan dat er iets slecht aan de hand was. Zijn gedrag was zo opvallend dat hij zelfs het nieuws haalde. ‘Oh ja,’ voegt hij er nog aan toe, ‘Loukanikos means saucage in Greek’.

IMG_20171022_154003Ik heb het intussen helemaal gevonden met mijn elektrische fiets en ik geniet van de rit. Op drukke, brede straten waarschuwt Sotiris ons om goed rechts te blijven. We rijden ook vaak op het voetpad. Er is niemand die daar op reageert. Aan het begin en einde van de voetpaden in Griekenland is er vaak een geultje waardoor je er gemakkelijk over rijdt. Wanneer we moeten oversteken en wachten tot het licht op groen springt, excuseert Sotiris zich voor de fietsonvriendelijke staat van de straten. Wanneer de hoogte tussen de stoeprand en de straat te hoog is, is het nodig om even af te stappen. ‘Er is ooit eens een filmpje geweest, waarbij ze een voetganger en een rolstoelgebruiker filmden die zich verplaatsten in de stad. Jullie kunnen wel bedenken hoe dat is gegaan!’ Naarmate onze tocht vordert, komen er heel wat vragen in mijn hoofd. Ik ben nieuwsgierig naar Sotiris zijn visie over de dingen. Het duurt niet lang of we zijn in een politiek gesprek verwikkeld.

Ik vraag hem naar de huidige toestand in Griekenland betreffende de eurocrisis. We vragen ons af hoe het komt dat er in het nieuws nog zo weinig over gezegd wordt. Ik verduidelijk hem het beeld dat bij ons door de media geschetst wordt van Griekenland, hoe mensen soms kortzichtig ideeën herhalen en Grieken afgeschilderd worden als luieriken en profiteurs. Hoe zich in ons land iets gelijkaardigs voordoet. We zijn het erover eens dat het huidige klimaat van polarisatie heel nefast is. Ik vraag hem wat hij als oplossing ziet, hoe hij denkt dat we de situatie kunnen veranderen. Volgens mij begint het bij het politieke beleid. Ik begrijp bijvoorbeeld niet hoe Grieken steeds weer voor dezelfde partijen gaan stemmen. Sotiris merkt op dat dat inderdaad een probleem is, maar er misschien ook gewoon geen andere partijen zijn. Zijn mening is dat er niet alleen verandering moet komen op politiek gebied, maar dat de verandering vooral van onderuit moet komen, vanuit de maatschappij zelf. Er moet een soort mentaliteitswijziging plaatsvinden. Nieuwsgierig vraag ik me af hoe hij dat concreet zou aanpakken dan, maar de tijd ontbreekt om er verder op in te gaan. Ineens houdt hij halt. ‘Normaal eindigt de toer hier, maar omdat ik ons gesprek zo interessant vind, zal ik jullie nog een graffiti tonen.’

We rijden nog een stukje alom en passeren langs de archeologische site van Kerameikos. Ik ga naast Sotiris fietsen en vraag hem wat we net zagen. ‘Dat is Kerameikos, de oudste begraafplaats van Athene.’ Even verder stoppen we bij de laatste graffiti. Voor we terug rijden, vraag ik hem nog wat zijn ambitie is voor de toekomst. Hij lacht zuchtend. ‘Mijn studie afronden en daarna als ober gaan werken.’ ‘Dat is erg cynisch. En triest.’ antwoord ik hem. ‘Er zijn weinig jobmogelijkheden. Misschien studeer ik nog geschiedenis bij en start ik een nieuw project op als gids. Zoals ik nu doe met de fietstoers.’ ‘Dat lijkt me een heel leuke job’, zeg ik hem. ‘Weet je, ik ontmoet verschillende mensen uit verschillende landen en ik hoor hun ideeën en meningen. Dat beïnvloedt ook mijn ideeën en bezorgt mij een ander perspectief wat interessant is. Maar wat ik vooral zo fijn vind aan werken met toeristen is dat je een deeltje wordt van hun reis. Zij komen hier, maken een tocht met jou en ze gaan weer weg. Maar je maakt voor altijd deel uit van hun herinnering. Dat maakt het waardevol.’ Ik ben verrast door zijn filosofische opmerking. Het is een bijzonder mooie gedachte om de rit mee af te sluiten.

20171022_14011820171022_165755We parkeren onze fietsen voor het kantoortje. Hoewel we haast weer vertrekken uit Athene wil Sotiris ons nog wat extra tips geven voor leuke barretjes en concerten. Terwijl we even op hem wachten, aai ik de kat die nog steeds ligt de soezen op de terrastafel. Hij komt terug met een stadskaart en duidt met balpen enkele must-do’s aan. ‘Willen jullie nog wat water?’ Hij loopt snel de trap weer af naar beneden en overhandigt ons elk nog een flesje. Om te bekomen van de rit, gaan we freddocappuccino drinken op een terras. Van hieruit heb je een prachtig zicht op de Akropolis. Athene zit vol contrasten. Je kan voor of tegen street art zijn, maar dit maakt deel uit van de stad. En wat deze stad zo uniek maakt, is hoe de Oudheid en de huidige tijd in elkaar vervloeien, hoe zowel antieke zuilen als graffiti hier een plaats naast elkaar hebben. Bedankt WeBikeAthens en Sotiris voor deze meer dan boeiende fietstocht!


Zagori – Hotel Porfyron

20160506_171648Jaren terug las ik in Griekenlandmagazine een artikel over hotel Porfyron. Dat rode huis in het bergdorp Ano Pedina in de Zagori sprak meteen tot mijn verbeelding. Ik dacht als ik ooit in de Zagori kom, dan wil ik naar dat rode huis.

Met ons busje reden we vanuit Ioannina de bergen in. We lieten de stadse drukte achter ons. Hoe hoger we klommen, hoe weidser het landschap. Ruige, kale bergen en groene vlaktes wisselden elkaar af. Er waren slechts weinig andere auto’s. Hoewel we op voorhand via mail goede instructies hadden gekregen van Rita, misten we de eerste keer toch de juiste afslag naar Ano Pedina. Maar we merkten het algauw en maakten rechtsomkeer. In geval van nood hadden we ook nog een telefoonnummer van haar. Dat was niet nodig. Na enige tijd reden we het bergdorp in. Links en rechts zagen we die typische huizen gebouwd uit de grijze natuursteen die je hier vindt met hun karakteristieke daken. Maar het rode huis zagen we nog niet meteen. We vervolgden het smalle weggetje omhoog toen ineens net iets hogerop nog het statige, rode huis tevoorschijn kwam. We parkeren het busje langs de weg en laden het gerief uit. Ik ben wat zenuwachtig. Rita klonk erg vriendelijk in de mails die we elkaar stuurden, maar hoe zal het in het echt meevallen? Langs een houten poortje komen we op de binnenkoer. Rechts op het terras likt een kat haar voorpoot en wrijft ermee over haar kop. Ze staart ons aan maar blijft rustig zitten. Er zijn twee deuren en we weten niet

meteen waar de ingang zich bevindt. Die recht voor ons wordt geopend. Rita komt uit de deuropening en heet ons welkom. We gaan binnen. Ik zie een prachtige, oude houten trap en een donkerhouten boekenkast. Ik hou van boeken in huis. Het was de Romeinse redenaar en filosoof Cicero die zei: een huis zonder boeken, is als een lichaam zonder ziel. Wanneer ik ergens kom en boeken zie, dan weet ik dat ik het wel zal kunnen vinden met de mensen die er wonen. Binnen was het schemerduister en stil. Rita liet ons onderling kiezen uit de vrije kamers. Luidruchtig overleg. Toen we er niet echt uitgeraakten, reikte ze ons één voor één een sleutel aan. Ze leek me op het eerste zicht wat onwennig. Of misschien was het iets anders. Er brak iets toen we binnenkwamen. Met onze onstuimige, stadse energie sloegen we haast de stilte aan diggelen. Misschien was het dat wat haar ongemakkelijk maakte. Waarschijnlijk was ze een ander soort klanten gewoon. Ik nam me voor erop te letten dat we als groep niet teveel lawaai maakten in huis. De oude houten trap kraakte onder onze voetstappen. Dit is wat oude huizen zo mooi maakt. Ze spreken, ze vertellen een verhaal. De kamer was ruim. De hoge ramen met smeedijzer ervoor keken uit op het dal. Ik ging op zoek naar een extra deken. Het was pas mei en hier in de bergen kon het nog goed afkoelen.

20160507_191146

DSC_0115Wanneer we opgefrist waren, gingen we terug naar beneden waar Rita ons had uitgenodigd voor een drankje aan de bar. In het smalle gangetje dat naar de leefruimte leidde, hing een kader aan de muur met een artikel. Ik bleef even staan lezen. ‘Toen ik het Griekse dorpje zag, was ik meteen verkocht.’ luidt de titel. Rita vertelt over haar leven, hoe ze haar Griekse man Yiannis ontmoette en hoe ze hier uiteindelijk in de Zagori terechtkwam.

Bij de bar bestellen we elk wat te drinken. In de leefruimte staat een grote, houten tafel die vol ligt met brochures, magazines en boeken. Langs de wand een houten rek met zelfgemaakte confituurtjes en enkele exemplaren van haar kookboek ‘Smaken van de Griekse Zagori’ dat ze zelf schreef en eerder dit jaar uitgebracht werd. Daarnaast een open haard en achterin de ruimte de tafels waar de gasten kunnen dineren. De bar die gevuld is met een hele reeks glazen flessen, oogt mooi. Rita legt uit dat dit het resultaat is van haar uit de hand gelopen hobby: likeurtjes maken. Dat ze er best fier op is, valt niet te ontkennen want na elk avondmaal krijgen we telkens een ander likeurtje te proeven.

DSC_0278Yiannis komt binnen langs de zijdeur en begroet ons. Ineens rinkelt de telefoon. Ik hoor haar zeggen dat we goed toegekomen zijn en er zo meteen aankomen. Wanneer ze neerlegt, vertaalt ze in het Nederlands dat het Lena was die vroeg of we eraan kwamen voor de workshop kaasmaken. Het heeft met kleine dingen te maken. Zomaar ineens voel ik me geen toerist meer. Het lijkt wel alsof we al deel uitmaken van het dorp. En ook hier krijgen we steeds meer het huiselijke gevoel. Zoals ’s avonds bijvoorbeeld wanneer de gasten eten en Yiannis even op een stoel gaat zitten terwijl hij een boek leest. En Rita die achter de toog aan haar computer zit en even facebook checkt. Of wanneer ik na de hike in de Vikos kloof de volgende dag opsta met keiharde spierpijn en ze me een zalf wil geven om de pijn te verlichten. Of wanneer één van ons ziek wordt en een dag in bed belandt en ze aanbiedt om wat thee of soep te maken. Wanneer we vertrekken, wordt er hartelijk afscheid genomen. Hotel Porfyron werd voor even ook ons rode huis.


Thessaloniki

Witte Toren – Λευκός Πύργος

20130703_180426Wanneer je wandelt langs de zee op de mooie Nikis boulevard, zie je reeds in de verte het symbool van Thessaloniki verschijnen, de Lefkos Pyrgos of de Witte Toren. Deze toren maakte oorspronkelijk deel uit van een Byzantijnse versterking, maar werd later door de Ottomanen herbouwd om de haven te verdedigen. Tijdens de Ottomaanse periode deed de toren ook dienst als gevangenis en werden er massa-executies uitgevoerd. Toen de Grieken zich echter bevrijdden van de Ottomanen, maakten ze de toren symbool van hun onafhankelijkheid.  De toren die ook de bloedtoren werd genoemd, als verwijzing naar de vele executies, werd nu witgekalkt en kreeg vanaf dan de naam Witte Toren. De toren ziet er vandaag eerder beige uit dan wit en doet tegenwoordig dienst als museum. Via een trap aan de binnenkant kan je bovenop de toren geraken vanwaar je een prachtig uitzicht hebt. Als je na het wandelen zin hebt om even te gaan zitten, is er keuze te over aan gezellige cafeetjes. Langs de Nikis boulevard ligt het ene café naast het andere met zicht op de zee. Dit is de ontmoetingsplaats voor Grieken, hier komen ze voor hun dagelijkse koffie. Zelfs als het koud is zitten de terrassen vol, ze zijn immers voorzien van verwarmingselementen. Een ding is zeker, een Griek kan niet zonder zijn koffie!

Tsimiski straat – Οδός Τσιμισκή

Parallel aan de Nikis boulevard loopt iets hoger de Odos Tsimiski, de winkelstraat bij uitstek. Vrouwen op torenhoge hakken flaneren zonder waggelen en zonder struikelen van de ene vitrine naar de andere. Wat niet meteen een evidentie is als je weet hoe Griekse voetpaden eruit zien. Vaak oneffen, gebobbeld, soms plots versmallend of ophoudend, met lage bomen die plots opduiken op het midden van de stoep – ja inderdaad in de zomer geven ze de nodige schaduw, maar waarom in het midden van de stoep? – en natuurlijk niet te vergeten de fout geparkeerde auto’s die met hun neus of achterste het pad versperren. We moeten wel toegeven dat ondanks de onhebbelijke gewoonte van Grieken om overal zo dicht mogelijk te parkeren om toch maar niet te hoeven stappen, het ook een feit is dat er vaak te weinig parking is voorzien. Logisch dus dat men dubbel gaat parkeren en op de stoep gaat staan. Een parkeerplaats vinden in hartje Thessaloniki is dan ook geen sinecure. Dus dan maar zoveel mogelijk te voet. En Thessaloniki is een stad die zich uitstekend leent om te voet te verkennen. De meeste bezienswaardigheden liggen niet heel ver uit elkaar. Voor vrouwen op hoge hakken of niet, is de Tsimiski straat hoedanook een erg leuke plek om te wandelen en te winkelen.

De Ladadika – Τα Λαδάδικα

Ta LadadikaWie van al het wandelen honger heeft gekregen, moet absoluut naar de buurt die Ta Ladadika heet. Deze charmante oude wijk met zijn geplaveide nauwe straatjes en oude huizen heeft een grote keuze aan restaurants en tavernes en is zowel overdag als ’s avonds heel gezellig. Ook hier zijn de terrassen vaak overdekt en verwarmd en zelfs wanneer de regen met pijpenstelen uit de lucht valt, blijven de Grieken onverstoord verder eten. Het heeft zelfs zijn charme, het gekletter van de regen op de kasseien die wanneer ze nat zijn gaan glanzen en de kleurrijke verlichting van de restaurants weerspiegelen, luid babbelende Grieken die het geluid van de regen en andere bezoekers willen overstemmen en op de achtergrond de klanken van Griekse muziek. Ta Ladadika was oorspronkelijk een Joodse buurt waar olijfolie verhandeld werd. De naam verwijst dan ook naar het Griekse woord ‘ladi’ wat ‘olie’ betekent.

 

Archeologisch Museum – Αρχαιολογικό Μουσείο

Archeologisch Museum ThessalonikiDe laatste jaren is er enorm veel werk geleverd om de musea van Griekenland te moderniseren. Een absoluut mooi voorbeeld daarvan is het Archeologisch Museum van Thessaloniki dat zich niet ver van de Witte Toren bevindt. Steeds vaker worden de nieuwste technologische snufjes aangewend om de vondsten nog beter tot hun recht te laten komen en om de historische achtergrond te schetsen. Waar je op het eerste zicht zou denken dat deze moderne technologie de oude vondsten eerder doet zwijgen dan spreken, blijkt dit toch niet het geval. Het lijkt wel dat door de verschillende projecties en de mogelijkheid tot interactie het verhaal achter deze objecten nog meer tot leven komt. Daar waar je op de site zelf vooral je eigen fantasie nodig hebt om de stenen tot leven te wekken, helpt de moderne technologie je in het museum om dit te doen. Ook aan de belichting is in dit museum heel wat aandacht besteed. Men kan gerust enkele uren doorbrengen in dit prachtige museum.  Er zijn heel wat objecten tentoongesteld uit de Macedonische periode waaronder ook de vele fijn gesculptureerde goudvonsten. De wellicht bekendste vondst van het museum is echter de zogenaamde Derveni krater. Deze impressionante krater die opgegraven werd in het dorp Derveni, beeldt het mythologische verhaal uit van Dionysos en Ariadne.


Kreta – Psaromoura Residence

Psaromoura ResidenceHeb je er al altijd van gedroomd hoe het voelt te leven op een Grieks eiland? Dan is Psaromoura Residence op Kreta de ideale plaats om dit te beleven! De villa bevindt zich hoog op een heuvel, in het dorpje Agia Pelagia, zo’n 17 km ten westen van Heraklion en is rustig gelegen.

Dit prachtige huis met z’n warme terracottakleur en de fuchsiakleurige bougainville die zich weelderig over het balkon uitstrekt beschikt over 5 slaapkamers die in totaal plaats bieden aan 8 personen.

Beneden is er een volledig ingericht salon met keuken waar je gezellig met vrienden en familie kan koken of ontspannen. Ook is er op het aangename terras buiten een barbecue voorzien, terwijl de kinderen zich ondertussen kunnen uitleven in de veilig omheinde tuin.

Via aangelegde trappen kan m’n via de heuvel afdalen naar het witte keienstrand dat Psaromoura heet. Manos, de gastheer, vertelt me wat die naam betekent. ‘Psari’ betekent ‘vis en ‘mouri’ is gezicht’. De vorm van de baai doet dus denken aan de kop van een vis. Wanneer ik hem vraag waarom mensen naar Agia Pelagia moeten komen dan wijst hij op de ideale ligging. Ongeveer in het midden gesitueerd is het eenvoudig om zowel het westen als het oosten van Kreta te ontdekken. En verder? Gewoon relaxen en genieten van de pure Kretenzische keuken! Voor de mensen die toch een actieve vakantie verkiezen, zijn er eveneens tal van mogelijkheden zoals duiken, vissen, een boot huren, fietsen of paardrijden. In de zomer zijn er ook heel wat evenementen zoals avonden met Kretenzische muziek. Een smal straatje leidt van de villa naar het dorp zelf waar tal van tavernes, bars en winkeltjes zijn. Wie een zandstrand verkiest, kan dus ook gemakkelijk hierheen komen.

De villa biedt een prachtig zicht op de baai en de blauwe Egeïsche Zee. Beeld je in hoe je vanop het terras, genietend van een Kretenzisch wijntje, de kleuren van de zonovergoten dag ziet veranderen van roze, naar paars en uiteindelijk naar het donkerblauw van de nacht. De jasmijnstruiken verspreiden een heerlijk zwoele geur en als je dan al die sterren ziet fonkelen, zoals ze in het Grieks zo mooi zeggen ‘de ogen van de hemel’, dan heb je maar één wens, hier zo snel mogelijk terugkomen!

Meer informatie:

Manolis Verikokidis

Tel.: +30/69/726.981.02

Mail: psaromoura.residence@gmail.com


Odysseus – een zwerver komt thuis

20170417_125728Ik bevind me in één van de loges van de Minard Schouwburg, op een houten stoel met elegante poten en een  roodfluwelen zitting. Het heeft iets, bedenk ik mij, dat statige interieur met zijn met goud versierde balkons en barokke ornamenten, het geeft je ineens het gevoel geprivilegieerd te zijn, als één of andere prinses in haar koninklijke paleis. Toeschouwers stromen binnen, mensen wringen zich langs anderen die al zitten, sommigen bladeren in hun Odysseus krant die we bij de inkom toegestoken kregen. Er heerst rumoer, er hangt verwachting in de lucht. Ik bekijk aandachtig de scène. Achteraan een blauwverlicht doek met pieken, ik vermoed de bergen van het eiland Ithaka. Op het podium niets, behalve links en rechts een soort statieven met een gloeilamp op en metalen emmers. Waarschijnlijk het paleis.

20170318_105737Reeds vele jaren terug heb ik Odysseus voor het eerst ontmoet. Niet op Ithaka, niet in een paleis, maar in een kleine klas van drie waar we de Oud-Griekse tekst vertaalden naar het Nederlands samen met onze lerares. Ik keek er telkens opnieuw naar uit, naar die verhalen. We werden meegenomen in een wereld die ver voor de onze bestond en hoe wonderlijk dat wij nog steeds die oude woorden konden lezen, dat een stem zo oud nog steeds levendig sprak. Ik voelde me toen al bevoorrecht die verhalen te kunnen lezen. En nee, dat ging niet altijd vanzelf. Meer dan eens heb ik gevloekt als ik een zin in het Oud-Grieks niet ontcijferd kreeg en ik niet tot een correcte vertaling kwam. Dan vroeg ik mijn vader, die zelf ooit Oud-Grieks studeerde, en tot mijn grote bewondering nog volledige zinnen uit het hoofd kan opzeggen, of hij mij kon helpen. Hij kwam dan naast mij zitten. Gewapend met een vertaalwoordenboek, de ‘katalogos’ en het zalmkleurige grammaticaboek in A5 formaat gingen we de zinnen te lijf. Het was vaak zwoegen tot laat in de avond, maar ik heb het me nooit beklaagd. En mocht ik opnieuw mogen kiezen, ik koos net dezelfde studie. Een van de passages die mij het meeste bij bleven is die waarbij Odysseus bij zijn terugkeer als eerste wordt herkend door zijn trouwe hond Argos en daarna de passage waarbij zijn vrouw Penelope de proef op de som neemt door te vragen naar een geheim dat alleen zij twee kennen: hun bed dat hij zelf gemaakt heeft uit een eeuwenoude olijfboom die midden in de kamer groeide. Wanneer ze voorstelt om het te verplaatsen, antwoordt Odysseus verbouwereerd dat dit onmogelijk is. Daaraan weet Penelope dat hij echt Odysseus is. Het meest tot de verbeelding sprekend zijn zeker de passages met Kirke, de tovenares, Kalypso, de nimf, en de Sirenen, zeenimfen met het lichaam van een vogel die met hun verleidelijke zangen de zeelui lokken en hun schip laten stukslaan op de rotsen. En hoe mooi die aanhef: ‘Bezing mij, muze, de vindingrijke man, die zeer veel rondzwierf, nadat hij de heilige stad Troje verwoest had.’

Ἄνδρα μοι ἔννεπε, Μοῦσα, πολύτροπον,

ὃς μάλα πολλὰ πλάγχθη,

ἐπεὶ Τροίης ἱερὸν πτολίεθρον ἔπερσε.

Het geluid van een sirene weerklinkt, de lichten worden gedoofd. De eerste acteur komt op scène, spreidt een blauw doek die hij opgerold onder z’n arm droeg, uit op de planken. Valentijn Dhaenens vertelt ons in zang 13 hoe Odysseus door de Faiaken, een gastvrij volk dat op het eiland Scheria woont, naar Ithaka wordt gebracht waar hij ontwaakt. Scheria of Phaeacia zou overeenkomen met het huidige Corfu, hoewel er twijfel bestaat en sommigen van mening zijn dat het om Kreta zou gaan. ‘Pontikinisi’, het ‘muizeneiland’ bij Corfu zou trouwens het versteende schip van de Faiaken voorstellen. Hoedanook, het is Nausicaä, de dochter van Alkinoös, koning van de Faiaken die Odysseus vindt op het strand van Scheria en hem naar het paleis brengt waar hij gastvrij wordt ontvangen. Wanneer het schip aankomt op Ithaka weet Odysseus aanvankelijk niet waar hij zich bevindt, maar de godin Athene verschijnt aan hem en onthult hem dat hij zich in z’n vaderland bevindt. Penelope die in hun paleis belaagd wordt door opdringerige vrijers die maar al te graag zijn plaats willen innemen, probeert met allerlei listen het gedwongen huwelijk uit te stellen. Dat de vrijers niet op zijn terugkeer zitten te wachten, mag duidelijk zijn. Om Odysseus te helpen tegen de vrijers vermomt de godin Athene hem in een oude bedelaar. De monoloog is soms verwarrend, in die zin dat de acteur én verteller is én ook afwisselend een ander personage dat nu eens met de stem van Odysseus spreekt of met die van Athene. Maar het verhaal blijft gelukkig niet plakken op het podium, het vult de ruimte en reikt tot bij de toeschouwers. De acteur heeft voldoende vertelkracht om de woorden tot leven te wekken en ons mee te nemen op deze reis.

“Wanneer je op weg gaat naar Ithaka, hoop dan dat je reis lang mag zijn…”

Ik moet denken aan de eerste zin uit het beroemde gedicht van Konstantinos Kavafis, ‘Ithaki’. Voor mij één van de meest krachtige en symbolische gedichten ooit. Niet alleen is het een prachtige weergave van de Odyssee, het is eveneens de representatie van het leven zelf. Deze tweeledige symboliek is bijzonder en het is een gedicht dat altijd in mijn koffer zit en dat nu en dan, wanneer ik het soms vergeet dat het er is, opduikt van tussen de kledij en de schoenen. Het is een gedicht dat ik pas veel later heb ontdekt en ik heb me ook toen al tijdens de lessen afgevraagd waarom er niet meer een link werd gelegd tussen de antieke en moderne geschiedenis van Griekenland. Maar goed, het maakt reizen des te interessanter als er nog altijd nieuwe dingen te ontdekken zijn.

20170318_120229Na een korte pauze komt een tweede acteur op scène. Frank Focketyn vertelt ons zang 14. Hierin ontmoet Odysseus zijn trouwe varkenshoeder Eumaios. Ik weet niet precies waarom, maar ik heb altijd een zekere sympathie gehad voor die varkenshoeder. Misschien omdat hij rechtuit is, down to earth. Bij het lezen of horen van het verhaal duikt bij mij spontaan een beeld van hem op. Een oudere man, met licht gekromde rug, gekleed in een juten mantel (hoewel ik niet weet of dat toen bestond – het zal waarschijnlijk eerder een wollen mantel geweest zijn), leunend op een houten herdersstaf. De plaats waar hij woont is een soort grot met in het midden een houtvuur waarop hij kookt, tegen de ene wand een houten bed met een schapenvacht erop en links en rechts zijn materiaal. Buiten een niet al te groot stuk grond waarop de varkens vrij rondlopen met hier en daar wat verdord gras en in de verte een olijfboom. Ook nu weer spreidt hij een groot blauw zeil uit op de vloer. De ene keer stelt het de zee voor, een boot, dan weer een mantel. Je moet het maar doen als acteur, daar staan met niets anders dan je lichaam, je stem en een stuk zeil. Maar Frank Focketyn overdondert, het verhaal is niet alleen in zijn stem gekropen, het zit ook in zijn lichaam. Het mooist is wanneer acteur en verhaal één worden. Dat is de echte uitdaging van wie een rol op zich neemt. Odysseus doet alsof hij iemand anders is, maar probeert Eumaios die hem vertelt over de vrijers en de reis van zijn zoon Telemachos, toch duidelijk te maken dat er weldra een einde komt aan al die ellende want dat Odysseus terug is. De varkenshoeder gelooft het niet. Je denkt: ‘Komaan Odysseus, vertel het hem! Overtuig hem!’ Je denkt: ‘Komaan Eumaios, geloof hem, kijk dan toch, zie wie er voor je staat!’

Pauze. De lichten gaan aan. We verlaten in sneltempo de loge want we hebben welgeteld twintig minuten om iets te eten. Op het menu staat Odyssoep, een Penelopeslaatje en Moussakalypso. We gaan voor de moussaka die we opeten aan de bar. Het smaakt naar meer. Hoewel we ons haasten, gaat de sirene al om het begin aan te kondigen. Om de acteurs niet te storen, wordt wie later is niet meer toegelaten. We blijven dus zitten aan de bar. De voorstelling wordt gefilmd en dus kunnen we hier verder volgen op een scherm. Het geluid wordt wat hoger gezet, maar door het rumoer en geklater van borden en bestek kan je nauwelijks horen wat er gezegd wordt. Zang 15 waarin de godin Athena Odysseus’ zoon Telemachos gebiedt te vertrekken uit Sparta wordt gebracht door Soufiane Chilah en ontgaat ons jammer genoeg. We maken van de nood een deugd en bestellen nog een drankje.

20170318_135641Acteur Tom Van Bauwel brengt ons zang 16. Ondertussen zitten we terug in onze loge. Al aan het einde van zang 13 werd het decor enigszins aangepast. Voor het doek waarop de bergen werden afgebeeld, staan een soort koperkleurige, vierkante spiegels op statieven. Ik heb me al een hele tijd zitten afvragen wat ze moeten voorstellen. Aanvankelijk dacht ik, zoals Homeros het zo mooi beschrijft, de rozevingerige dageraad. Tom Van Bauwel heeft niets anders bij dan een klein plastic flesje water. Deze keer geen blauw zeil, hij moet het dus met nog minder doen. Hij vertelt ons hoe Odysseus terug zijn echte gedaante aanneemt zodat Telemachos hem kan herkennen. Samen bedenken ze een plan tegen die afschuwelijke vrijers.

We hebben opnieuw twintig minuten pauze en besluiten naar buiten te gaan om even frisse lucht op te snuiven. Ik kijk uit naar de volgende passage want in zang 17 wordt Odysseus die samen met Eumaios op weg is naar het paleis en nu opnieuw vermomd is als oude bedelaar voor het eerst echt herkend door zijn trouwe hond Argos. Frank Dierens neemt deze keer de rol op zich en doet dat innemend. Het is ook de enige keer dat ik het gevoel krijg dat de onzichtbare grens tussen acteur en toeschouwer verbroken wordt. Misschien omdat hij op de rand van het podium gaat zitten, zijn benen erover bungelend waardoor het lijkt of hij net iets minder acteur wordt en een klein stukje meer toeschouwer. Of misschien is het gewoon de manier waarop hij het brengt. Van alle kostumeringen vind ik de zijne het mooist: een wijde, wollen witte mantel. Ik weet niet waarom de andere kostuums steeds donkerblauw of zwart waren en deze nu wit. Het valt me ook op dat de spiegels zijn gedraaid waardoor ze geen licht weerkaatsen. Ik begrijp evenmin waarom. Is het nu nacht? Is het donker in het paleis?

In zang 18 komt Odysseus aan in het paleis waar Penelope met de vrijers rond de tafel zit. Reeds vroeger al, zat ik ongeduldig te wachten tot Penelope volledig geschrokken uit zo roepen: ‘Odysseus, je bent terug!’ Maar dat gebeurt niet. Homeros vond het te vroeg voor de apotheose. Penelope herkent Odysseus niet. Ik weet nog dat het mij ook toen in de klas al triestig stemde. Hoe kon ze nu haar eigen man niet herkennen, zelf al was hij vermomd als bedelaar. Kris Cuppens brengt ons de meest robuuste versie. Alleen al de donkere mantel die in verschillende lagen over zijn schouders gedrapeerd hangt, heeft iets woest. Met zijn handen maakt hij manhaftige gebaren terwijl hij met brute stem de beledigingen van de vrijers in Odysseus’ gezicht spuugt. Naar het einde toe gooit hij zijn donkere mantel op het podium en beëindigt zijn monoloog in blote bast. De Mediterraanse macho is niet veraf. Wat het decor betreft, hebben enkel de spiegels een wijziging ondergaan. Ze zijn nu licht gekanteld en weerkaatsen het spotlicht dat vanonder aan het statief is bevestigd. Op het doek achteraan waarop daarnet nog een witachtig licht te zien was, is er nu een rode gloed geprojecteerd , als van de ondergaande zon.

Nog een laatste pauze van twintig minuten. Ideaal om beneden nog een stukje Griekse sinaasappelcake te proeven. Grieks gebak is vaak mierzoet. Maar ook dit smaakt naar meer. Het gebakje heeft de juiste balans tussen het zoet van de siroop en het bitter van de sinaasappelen. Het werd ook mooi afgewerkt met halve partjes ingemaakte sinaasappelschijfjes. Terug op krachten keren we terug naar onze loge, die na bijna een halve dag theater, als onze plek voelt.

20170318_165838In zang 19 ontmoeten we Eurykleia, de voedster. Dit is nog één van mijn geliefde passages. Het is niet zijn eigen vrouw die hem eerst herkent, maar de vrouw die hem heeft grootgebracht. Odysseus en zijn zoon verwijderen eerst de wapens uit het paleis, waarna de bedelaar zijn ware identiteit onthult tegenover Penelope. Om te zien of hij de waarheid spreekt, haalt Penelope de oude voedster erbij. Ze beveelt Eurykleia hem een voetbad te geven. En het is aan het litteken op z’n voet dat ze Odysseus herkent. Steven Van Watermeulen brengt voor het eerst in deel III Iemand Niemand een dubbelrol. De spiegels zijn verschoven en zijn nu gecentreerd naar het midden van het podium. Ze weerkaatsen aanvankelijk nog steeds de spots die er van onderaan op gericht staan, maar de acteur zal ze ook verplaatsen en doen kantelen. Er komt weer een blauw doek aan te pas dat op het podium belandt. Op het einde transformeert de monoloog in een dialoog, gespeeld door hem alleen. Voor de spiegels staan twee krukjes opgesteld waar hij afwisselend op gaat zitten. Nu eens speelt hij Odysseus, dan weer Eurykleia. Hoewel hier de verschillende personages visueel opgesplitst worden, breng het mij eerder in de war. Alsof we nu ineens duidelijk gemaakt moeten worden dat er meerdere personages spreken. Alsof de verteller ineens toeschouwer wordt en de monoloog theater.

Het doek valt. Ithaka verdwijnt. Er volgt een luid applaus. Buiten loopt de grijsheid en de drukte tegen me aan. Nog tot laat in de avond hoor ik Homeros’ stem in mijn hoofd.

In de Odysseus krant lees ik dat de aanleiding voor deze theatervoorstelling de nieuwe vertaling is van de Odyssee door classicus en dichter Patrick Lateur, die eerder ook een nieuwe vertaling maakte van de Ilias. Ik ben altijd erg blij als ik hoor dat dit oude verhaal nog in een moderne versie verschijnt of dat er een theatervoorstelling wordt gemaakt van een antiek stuk. Pas als niemand er meer over spreekt, zijn deze oude verhalen echt dood. Maar tegelijk ervaar ik telkens een soort vrees: wie gaat dit boek nog lezen? Wie gaat naar dit theater komen kijken? Ongegrond. Ik heb me moeten haasten om nog aan tickets te geraken want die waren in een mum van tijd uitverkocht. En zelfs wanneer ik in de schouwburg zit, dan nog denk ik, wat als we hier straks haast als enige zitten en de stoelen leeg blijven? Maar nee, de zaal stroomt vol en ik zie zowel ouderen als jongeren. Je zou je dus kunnen afvragen waarom. Wat heeft deze oude tekst ons nog te vertellen? Wat spreekt jongeren er in aan? Wij die met z’n allen voortdurend met de blik gericht zijn op smartphones die een constante golf produceren van wisselende beelden en zo kort mogelijke woorden, hoe zijn er dan nog mensen die het geduld kunnen opbrengen om naar zo’n lang verhaal te luisteren? Is dit geen pure tijdsverspilling in een wereld waar alles zo snel mogelijk moet? Voor mij, en gelukkig ook voor anderen, is het een verademing. Het is een ode aan de taal, het is een ode aan dat wat mensen verbindt. Deze tekst gaat over het leven en daar kan iedereen zich in herkennen. In deze wereld gebaseerd op consumptie, telt hoofdzakelijk het einddoel. We kopen telkens Ithaka’s in de hoop dat we er rijker van worden. Altijd opnieuw worden we ontgoocheld. Homeros herinnert ons aan iets, wat we uit het oog verloren. Niet het reisdoel op zich is belangrijk, maar de weg ernaartoe. De zoektocht, de belevenissen, de ervaringen, de mensen die je onderweg ontmoet. Zij maken het verhaal, zij geven waarde aan Ithaka. Wat van de Odyssee een meesterwerk maakt is naast de ode aan de taal, de aandacht die gericht is op het uitgestelde verlangen. Er zit heel wat wijsheid in vervat die ook vandaag nog actueel is. En net daarom is het de moeite waard om het te lezen.

‘Filoxenia’ is een begrip dat reeds aan bod komt bij Homeros. Ook in het huidige Griekenland is ‘gastvrijheid’ nog steeds erg belangrijk. Wanneer je ergens verblijft bij een lokale eigenaar, krijg je vaak bij aankomst een zelfgemaakt gebakje, of ‘gluko tou koutaliou’, een soort gelei gemaakt van vijgen of andere vruchten die gepresenteerd wordt op een lepeltje, een glas water en koffie aangeboden. Of je wordt spontaan mee uitgenodigd voor een etentje of feest. Er wordt altijd meer eten gekookt dan nodig en aan tafel is er altijd nog plaats voor iemand extra. We moeten eerlijk bekennen dat wij in ons land vaak gereserveerder zijn.

Maar hoedanook anders is het wanneer je een reiziger bent of een vluchteling. Dit wordt duidelijk in de selectie van foto’s uit ‘Mediterranean. The continuity of man.’ die meereist met de theatervoorstellingen. Met dit werk wou de fotograaf Nick Hannes een beeld schetsen van de Mediterrane regio in verandering zoals de crisis in Griekenland en de bootvluchtelingen waarbij thema’s als migratie, urbanisatie en massatoerisme centraal staan. Het is niet moeilijk om de link te leggen met Odysseus, die dezelfde zeeën bevoer, zelf veroordeeld werd tot een zwerversbestaan en ook moet rekenen op de ‘filoxenia’ van de inwoners. Zijn tocht is er ook één vol ontberingen en tegenslagen. Bij de foto’s werden citaten uit de Odyssee toegevoegd. Het is soms verbazingwekkend hoe groot de gelijkenissen zijn.

“Maar aangezien u onze stad, ons land bereikt hebt,

zal het u aan kleding niet ontbreken,

evenmin aan al wat toekomt aan iemand die veel tegenslagen kent,

een smekeling die in ons midden komt.”

(Odyssee, zang 6)